ആഖുരഥ സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥി
'എലിയെ രഥമാക്കിയവൻ' എന്നർത്ഥം വരുന്ന ആഖുരഥ ഭാവത്തിലുള്ള ഗണേശഭഗവാന് സമർപ്പിച്ചിട്ടുള്ളതാണ് ഈ ദിനം. 'ആഖു' എന്നാൽ എലിയെന്നും 'രഥ' എന്നാൽ തേരെന്നും അർത്ഥം. ഗണേശന്റെ വാഹനമായ മൂഷികൻ, ജ്ഞാനത്താൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന ചഞ്ചലമായ ആഗ്രഹങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഉത്തരേന്ത്യയിലെ സകത് ചൗത്ത് ആയ ലംബോദര സങ്കഷ്ടിക്ക് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിയാണിത്.
പ്രധാന വിവരങ്ങൾ
- പക്ഷം
- കൃഷ്ണപക്ഷം
- ചാന്ദ്രമാസം
- മാർഗ്ഗശീർഷം (അമാവാസ്യന്തം); പൗഷം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- ദേവതകൾ
- ഗണേശഭഗവാൻ (ആഖുരഥൻ), ചന്ദ്രദേവൻ
കഥ
ശാപം മൂലം ഒരു വലിയ മൂഷികനായി മാറി പാടങ്ങളും ആശ്രമങ്ങളും നശിപ്പിച്ച് വിഹരിച്ച ക്രൗഞ്ചൻ എന്ന ഗന്ധർവ്വന്റെ കഥയാണ് പ്രചാരത്തിലുള്ളത്. ഗണേശഭഗവാൻ തന്റെ പാശം കൊണ്ട് അവനെ പിടികൂടുകയും, മൂഷികൻ കീഴടങ്ങിയപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവനെ തന്റെ വാഹനമാക്കുകയും ചെയ്തു.
ആചാരങ്ങൾ
- പകൽ മുഴുവൻ ഉപവാസമനുഷ്ഠിക്കുകയും ചന്ദ്രോദയത്തിന് ശേഷം ചന്ദ്രന് അർഘ്യം അർപ്പിച്ച് വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യൽ
- ഗണേശഭഗവാന് കറുകപ്പുല്ലും മോദകവും സമർപ്പിക്കുക
- കുടുംബത്തോടൊപ്പം സങ്കഷ്ടഹര ഗണേശ വ്രതകഥ ശ്രവിക്കുക
സാധാരണ ചോദ്യങ്ങൾ
- ആഖുരഥൻ എന്നാൽ എന്താണ് അർത്ഥം?
- 'എലിയെ രഥമാക്കിയവൻ' (മൂഷികവാഹനൻ) എന്നാണ് ആഖുരഥൻ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. 'ആഖു' എന്നാൽ എലിയെന്നും 'രഥ' എന്നാൽ തേരെന്നും അർത്ഥം വരുന്നു. ഇത് ഗണേശഭഗവാന്റെ നാമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.
സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥി തരങ്ങൾ
- ലംബോദര സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിപൗഷം/മാഘ മാസങ്ങളിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുർത്ഥി
- ദ്വിജപ്രിയ സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിമാഘം (അമാവാസ്യന്തം); ഫാൽഗുനം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- ഭാലചന്ദ്ര സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിഫാൽഗുനം (അമാവാസ്യന്തം); ചൈത്രം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- വികട സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിചൈത്രം (അമാവാസ്യന്തം); വൈശാഖം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- ഏകദന്ത സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിവൈശാഖം (അമാവാസ്യന്തം); ജ്യേഷ്ഠം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- വിഭുവന സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിഅധിക മാസം (അധിക ചാന്ദ്രമാസമുള്ള വർഷങ്ങളിൽ മാത്രം)
- കൃഷ്ണപിംഗള സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിജ്യേഷ്ഠം (അമാവാസ്യന്തം); ആഷാഢം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- ഗജാനന സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിആഷാഢം (അമാവാസ്യന്തം); ശ്രാവണം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- ഹേരംബ സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിശ്രാവണം (അമാവാസ്യന്തം); ഭാദ്രപദം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- വിഘ്നരാജ സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിഭാദ്രപദം (അമാവാസ്യന്തം); ആശ്വിനം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- വക്രതുണ്ഡ സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിആശ്വിനം (അമാവാസ്യന്തം); കാർത്തികം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- ഗണാധിപ സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥികാർത്തികം (അമാവാസ്യന്തം); മാർഗ്ഗശീർഷം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- ആഖുരഥ സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥിമാർഗ്ഗശീർഷം (അമാവാസ്യന്തം); പൗഷം (പൂർണ്ണിമാന്തം)
- അങ്കാരകി സങ്കഷ്ടഹര ചതുർത്ഥികൃഷ്ണപക്ഷ ചതുർത്ഥിയും ചൊവ്വാഴ്ചയും (മംഗളവാരം) ഒത്തുവരുന്ന ദിവസം