वृषभ संक्रांती
याला हे देखील म्हणतात: वृषभ संक्रमण
राशीचक्रातील दुसरी रास असलेल्या वृषभ राशीत सूर्याचा प्रवेश दर्शवतो. सूर्यसिद्धांतात याचे वर्गीकरण वर्षातील दुसरी विष्णुपदी संक्रांती म्हणून केले आहे. संक्रमणाच्या क्षणापूर्वी 16 घटी पुण्य काळ पाळला जातो. ही कडक उन्हाळ्याची चाहूल देते आणि जलसंधारणावर भर देते.
महत्त्वाचे मुद्दे
- पक्ष
- विष्णुपदी वर्ग
- चंद्र मास
- वैशाख / ज्येष्ठामध्ये सूर्य वृषभ राशीत प्रवेश करतो
- रोजी पाळले जाते
- ज्या दिवशी सूर्य वृषभ राशीत प्रवेश करतो (~14-15 मे)
- देवता
- सूर्यदेव, भगवान विष्णू, नंदी (पवित्र बैल)
कथा
बैल (वृषभ) हा धर्म, शक्ती आणि शेतीतील सहनशीलतेचे प्रतिनिधित्व करतो. या दिवशी सूर्यपूजा करणे हे शेतीतील कष्टांचा संयम आणि पृथ्वीने दिलेल्या पोषणाचा सन्मान करते.
नियम व पद्धती
- सकाळच्या पुण्य काळात पवित्र नदीत स्नान करणे
- प्रवाशांना पाण्याचे माठ, छत्र्या, पंखे आणि थंड पेयांचे दान करणे
- बैल आणि गायींना पाणी व हिरवा चारा देणे
प्रादेशिक विविधता
- तामिळनाडूमध्ये वैकासी मासम आणि मल्याळम दिनदर्शिकेत एडवम म्हणून ओळखले जाते
सामान्य प्रश्न
- वृषभ संक्रांतीला जलदानावर भर का दिला जातो?
- कडक उन्हाळ्याच्या सुरुवातीला येत असल्याने, पाणी आणि पाण्याचे माठ दान करणे (घट दान) हे जीवनरक्षक दयेचे सर्वात मोठे कृत्य मानले जाते.
संक्रांती चे प्रकार
- मकर संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो (~14-15 जानेवारी)
- कुंभ संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य कुंभ राशीत प्रवेश करतो (~12-14 फेब्रुवारी)
- मीन संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य मीन राशीत प्रवेश करतो (~14-15 मार्च)
- मेष संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य मेष राशीत प्रवेश करतो (~13-14 एप्रिल)
- वृषभ संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य वृषभ राशीत प्रवेश करतो (~14-15 मे)
- मिथुन संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य मिथुन राशीत प्रवेश करतो (~14-15 जून)
- कर्क संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य कर्क राशीत प्रवेश करतो (~16-17 जुलै)
- सिंह संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य सिंह राशीत प्रवेश करतो (~16-17 ऑगस्ट)
- कन्या संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य कन्या राशीत प्रवेश करतो (~16-17 सप्टेंबर)
- तूळ संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य तूळ राशीत प्रवेश करतो (~17-18 ऑक्टोबर)
- वृश्चिक संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य वृश्चिक राशीत प्रवेश करतो (~16-17 नोव्हेंबर)
- धनु संक्रांतीज्या दिवशी सूर्य धनु राशीत प्रवेश करतो (~15-16 डिसेंबर)