౮
నవంబర్ ౨౦౨౬
ఆదివారము
౨౦౨౬
దీపావళి సమయంలో ప్రారంభమయ్యే కేదారేశ్వరునిగా శివుడికి మరియు గౌరీ దేవికి అంకితం చేయబడిన 21 రోజుల వ్రతం.
కేదార గౌరీ వ్రతం లేదా కేదారేశ్వర వ్రతం అనేది ప్రధానంగా దక్షిణ భారతదేశంలో ఆచరించే విశిష్టమైన శైవ ఉపవాస వ్రతం; ఇది పవిత్రమైన దీపావళి రోజున (పూర్ణిమాంత క్యాలెండర్‌లో కార్తీక అమావాస్య, అమావాస్యాంతంలో ఆశ్వయుజ అమావాస్య) ముగుస్తుంది. సాంప్రదాయం ప్రకారం, పార్వతీ దేవి పరమశివునిలో ఐక్యమై 'అర్ధనారీశ్వరుడు' అనే దివ్య రూపాన్ని పొందిన వ్రతం ఇదే.
ఈ వ్రతం 21 రోజుల పాటు (ఆశ్వయుజ శుక్ల అష్టమి నుండి ప్రారంభమై) సాగుతుంది లేదా దీపావళి నాడు ఒకే రోజు నిష్ఠగా ఆచరిస్తారు. భక్తులు తమ కుడి చేతికి 21 ముడులు గల పవిత్రమైన దారపు తోరాన్ని కట్టుకుంటారు, కేదారేశ్వరునికి ప్రతీకగా కలశాన్ని పూజిస్తారు మరియు దాంపత్య ఐక్యత, కుటుంబ సౌభాగ్యం మరియు జీవితంలోని క్లిష్టమైన అడ్డంకులు తొలగిపోవాలని ప్రార్థిస్తారు.
సాంప్రదాయ వ్రత కథ ప్రకారం, భృంగి మహర్షి పరమశివుని పరమ భక్తుడు. కైలాసానికి వచ్చినప్పుడల్లా ఆయన పార్వతీ దేవిని ఉద్దేశపూర్వకంగా విస్మరిస్తూ కేవలం శివునికి మాత్రమే ప్రదక్షిణ చేసేవాడు. దీనిపై అసంతృప్తి చెందిన పార్వతీ దేవి, శివుడు (చైతన్యం) మరియు శక్తి పరస్పరం విడదీయరానివని తెలియజేయడానికి శివుని ఒడిలో కూర్చుంది. అప్పుడు భృంగి ఒక చిన్న భృంగం (తుమ్మెద) రూపం ధరించి, వారి మధ్య నుండి రంధ్రం చేసి మరీ శివునికి మాత్రమే ప్రదక్షిణ చేశాడు.
దీంతో పార్వతీ దేవి భృంగి శరీరంలోని ప్రాణశక్తిని ఉపసంహరించుకోవడంతో ఆయన కుప్పకూలిపోయాడు. ఆ ముని పట్టుదలను చూసిన శివుడు ఆయనకు ఆసరాగా మూడవ కాలును ప్రసాదించాడు. స్త్రీ శక్తి లేకుండా విశ్వ సృష్టి మనుగడ సాగించలేదని శాశ్వతంగా నిరూపించడానికి, పార్వతీ దేవి గౌతమ మహర్షిని ఆశ్రయించింది; ఆయన ఆమెకు పవిత్రమైన 21 రోజుల కేదార వ్రతాన్ని ఉపదేశించారు. కఠినమైన తపస్సుతో ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి పార్వతీ దేవి పరమశివుని ఎంతగానో మెప్పించింది; దాంతో కార్తీక అమావాస్య నాడు శివుడు ఆమెను తన దివ్య శరీరంలో ఎడమ అర్ధభాగంలో ఐక్యం చేసుకుని అర్ధనారీశ్వరుడిగా దర్శనమిచ్చాడు, తద్వారా దైవంలో స్త్రీ పురుష తత్వాలు శాశ్వతంగా ఒక్కటేనని లోకానికి చాటాడు.
మధ్యాహ్నం లేదా సాయంత్రం కేదార గౌరీ పూజ పూర్తయ్యే వరకు భక్తులు కఠినమైన ఉపవాసాన్ని పాటిస్తారు.
దీపావళి రోజున తమిళనాడు, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు కేరళలోని శైవ కుటుంబాలలో ఈ వ్రతాన్ని విస్తృతంగా ఆచరిస్తారు.
కాంచీపురం, తిరువణ్ణామలై వంటి ప్రముఖ శైవ క్షేత్రాలలో ఈ పండుగను ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు.
