षटतिला एकादशी

याला हे देखील म्हणतात: षट्-तिला एकादशी

षटतिला हा शब्द 'षट' म्हणजे सहा आणि 'तिल' म्हणजे तीळ या शब्दांपासून बनला आहे. व्रतकथेत तीळ दान करणे, अर्पण करणे आणि धार्मिक विधींमध्ये वापरणे या कृतींना मध्यवर्ती स्थान दिले आहे. धार्मिक व्रतांसोबत केवळ वैयक्तिक तपश्चर्या न करता औदार्य आणि दानधर्मही असावा, हा याचा नैतिक संदेश आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे

पक्ष
कृष्ण पक्ष
चंद्र मास
माघ (पौर्णिमान्त); पौष (अमावास्यांत)
रोजी पाळले जाते
कृष्ण पक्षाची अकरावी तिथी
देवता
भगवान विष्णू, भगवान कृष्ण

कथा

एका प्रसिद्ध कथेनुसार, एक धार्मिक स्त्री सर्व पूजापाठ करते परंतु अन्न किंवा भिक्षा दान करण्यास टाळाटाळ करते. एक ऋषी किंवा दैवी विभूती तिला शिकवतात की भक्तीमध्ये दानाचाही समावेश असावा; या व्रताचा एक भाग म्हणून तिळाचा वापर सांगितला गेला आहे. वेगवेगळ्या कथांमध्ये प्रसंग आणि पात्रांचा क्रम बदलू शकतो, परंतु औदार्य आणि तिळाचा धार्मिक वापर याविषयीची शिकवण सर्व प्रचलित कथांमध्ये समान आहे.

नियम व पद्धती

  • प्रथेनुसार तिळाचे दान केले जाते, ते देवाला अर्पण केले जाते किंवा स्नानासाठी आणि भोजनात वापरले जाते. तसेच भाविक विष्णूंची पूजा करतात आणि परंपरेनुसार उपवास करतात.

सामान्य प्रश्न

षटतिला एकादशी कधी साजरी केली जाते?
षटतिला एकादशी माघ (पौर्णिमान्त); पौष (अमावास्यांत) महिन्यातील कृष्ण पक्षाच्या अकराव्या तिथीला (एकादशीला) साजरी केली जाते.

एकादशी चे प्रकार