आषाढ पौर्णिमा
याला हे देखील म्हणतात: गुरुपौर्णिमा, व्यास पौर्णिमा
ही गुरुपौर्णिमा आणि व्यास पौर्णिमा म्हणून साजरी केली जाते, ज्यामध्ये महर्षी कृष्ण द्वैपायन व्यास यांचा सन्मान केला जातो; त्यांनी चार वेदांचे संकलन केले, महाभारत व अठरा महापुराणांची रचना केली आणि ब्रह्मसूत्रांची मांडणी केली. या दिवशी शिष्य आपल्या आध्यात्मिक गुरूंचा, शिक्षकांचा आणि मार्गदर्शकांचा आदर-सत्कार करतात.
महत्त्वाचे मुद्दे
- पक्ष
- शुक्ल पक्ष
- चंद्र मास
- आषाढ
- देवता
- महर्षी वेदव्यास, आध्यात्मिक गुरू, भगवान शिव (दक्षिणामूर्ती)
कथा
प्राचीन ग्रंथांनुसार हा दिवस महर्षी व्यासांचा जन्मदिवस आणि त्यांनी ब्रह्मसूत्रांच्या रचनेला सुरुवात केल्याचा दिवस मानला जातो. बौद्ध परंपरेत, याच दिवशी बुद्धांनी सारनाथ येथे आपला पहिला उपदेश देऊन धम्मचक्र प्रवर्तन (धम्मचक्कपवत्तन सुत्त) केले होते.
नियम व पद्धती
- पादपूजा करणे (गुरूंच्या चरणांची किंवा पादुकांची पूजा)
- आध्यात्मिक गुरूंना फुले, फळे आणि दक्षिणा अर्पण करणे
- साधू आणि संन्यासी औपचारिकरीत्या चार महिन्यांच्या वर्षावासात (चातुर्मास व्रत / वर्षावास) प्रवेश करतात
प्रादेशिक विविधता
- संपूर्ण भारत आणि नेपाळमधील आश्रम, शैक्षणिक संस्था व मठांमध्ये हा दिवस साजरा केला जातो
सामान्य प्रश्न
- 'गुरू' या शब्दाचा अर्थ काय आहे?
- 'गु' म्हणजे अंधकार किंवा अज्ञान आणि 'रु' म्हणजे तो नाहीसा करणारा. अज्ञानाचा अंधकार दूर करून आत्मज्ञानाचा प्रकाश दाखवणारे आध्यात्मिक मार्गदर्शक म्हणजेच गुरू होत.