चैत्र पौर्णिमा
याला हे देखील म्हणतात: चैत्री पौर्णिमा, हनुमान जयंती (उत्तर/पश्चिम भारत)
चैत्र पौर्णिमा ही हिंदू चांद्र वर्षातील पहिली पौर्णिमा आहे. उत्तर आणि पश्चिम भारतात ही हनुमान जयंती म्हणून साजरी केली जाते, जी निःस्वार्थ सेवा, भक्ती आणि शक्तीचे प्रतीक असलेल्या भगवान हनुमानाच्या प्रकट दिनानिमित्त साजरी होते. ही तेजस्वी चित्रा नक्षत्रात येते.
महत्त्वाचे मुद्दे
- पक्ष
- शुक्ल पक्ष
- चंद्र मास
- चैत्र
- देवता
- भगवान हनुमान, भगवान सत्यनारायण, चंद्र देव
कथा
वाल्मीकि रामायण आणि शिव पुराणात वायू देव व भगवान शंकरांच्या कृपेने माता अंजना आणि केसरी यांच्या पोटी हनुमानाचा जन्म झाल्याची कथा सांगितली आहे. भाविक प्रभू रामांप्रती असलेली त्यांची निस्सीम भक्ती आणि धर्मरक्षणातील त्यांच्या भूमिकेचे स्मरण करतात.
नियम व पद्धती
- हनुमान चालिसा, सुंदरकांड आणि बजरंग बाणाचा पाठ करणे
- हनुमान मंदिरांमध्ये सिंदूर, चमेलीचे तेल आणि लाडूंचा प्रसाद अर्पण करणे
- याचक आणि गरजूंना अन्न व वस्त्रांचे दान करणे
प्रादेशिक विविधता
- महाराष्ट्र, गुजरात आणि उत्तर भारतात ही हनुमान जयंती म्हणून साजरी केली जाते; तर दक्षिणेकडील राज्यांमध्ये इतर तिथींना (जसे की मार्गशीर्ष किंवा वैशाख महिन्यात) हनुमान जयंती साजरी होते.
सामान्य प्रश्न
- हनुमान जयंती चैत्र पौर्णिमेला का साजरी केली जाते?
- उत्तर भारतीय परंपरेनुसार, भगवान हनुमान यांचा जन्म चैत्र पौर्णिमेला चित्रा नक्षत्रात झाला होता.