विकट संकष्टी चतुर्थी

याला हे देखील म्हणतात: विकट गणेश चतुर्थी

हे व्रत विकट गणेशाला ('विलक्षण आणि विशाल रूप') समर्पित आहे. मुद्गल पुराणात विकट गणेशाचे वर्णन मोरावर आरूढ होऊन कामासुराचा (वासना आणि मोहाचा राक्षस) वध करणारे असे केले आहे. हा उपवास इंद्रियांवर ताबा मिळवण्यासाठी आणि आंतरिक स्पष्टतेसाठी प्रेरणा देतो.

महत्त्वाचे मुद्दे

पक्ष
कृष्ण पक्ष
चंद्र मास
चैत्र (अमावास्यांत); वैशाख (पौर्णिमान्त)
देवता
भगवान गणेश (विकट पीठ), चंद्र देव

कथा

जेव्हा कामासुराने देवांची बुद्धी अनावर मोहाने ग्रासून त्यांना त्रास दिला, तेव्हा त्यांनी भगवान गणेशाच्या विकट रूपाची प्रार्थना केली. विकट गणेशाने त्या राक्षसाला पराभूत करून जगात पुन्हा शांती प्रस्थापित केली, जे वासनेवर बुद्धीच्या विजयाचे प्रतीक आहे.

नियम व पद्धती

  • आत्मसंयम आणि मानसिक बळासाठी गणेश कवचाचे पठण करणे
  • गणपतीला 21 दुर्वा अर्पण करणे
  • मानसिक शिस्त आणि वाईट सवयींवर मात करण्यासाठी प्रार्थना करणे

प्रादेशिक विविधता

  • पश्चिम भारतात हा दिवस वसंत ऋतूमधील पिकांच्या हंगामाची सुरुवात दर्शवणारी पहिली संकष्टी म्हणून साजरा केला जातो

सामान्य प्रश्न

विकट गणेशाचा आध्यात्मिक अर्थ काय आहे?
विकट रूप हे दैवी धैर्याचे प्रतीक आहे, जे आत्मभ्रम आणि अनियंत्रित वासनांवर विजय मिळवून साधकांना सत्याच्या मार्गावर नेते.

संकष्टी चतुर्थी चे प्रकार